بعضى نوشته اند وقتى بلال مؤذن پیغمبر صلى الله علیه و آله اذان مى گفت یهودیان او را مسخره مى کردند، چون بلال قیافه مناسبى نداشت ، سیاه پوست بود و زبان او طورى بود که ، حرف ش را درست نمى توانست تلفظ کند. بجاى اشهد، اسهد مى گفت و به همین جهت او را مسخره مى کردند! یهودیان مى گفتند: آدمى از این بهتر پیدا نشد که پیغمبر صلى الله علیه و آله او را به عنوان مؤ ذن خود انتخاب کرده است (1)؟
اما پیغمبر صلى الله علیه و آله مى خواست ، آن روز تبعیض نژادى را از بین برده و ارزشهاى معنوى را بالا ببرد، زیرا ارزشهاى آن زمان بر حسب ظواهر و مال و ثروت بود و بر عناوین اجتماعى تکیه مى شد. و پیغمبر صلى الله علیه و آله مى خواست در آن شرایط، آن مظاهر فریبنده را خرد کرده ، و ثابت کند ممکن است ارزشهاى انسانى و معنوى در چهره یک انسان سیاه حبشى وجود داشته باشد. پس مى توان مؤذن پیغمبر صلى الله علیه و آله باشد. بهرحال ، چون مخالفین و یهودیان اعتراض مى کردند که : این کیست که پیغمبر صلى الله علیه و آله او را فرستاده تا اذان بگوید؟ خداوند براى اینکه عملا نیز جواب آنها را داده باشد (2)، این آیه را بر پیامبر نازل فرمود:
وَ مَنْ أَحْسَنُ قَوْلًا مِمَّنْ دَعَا إِلَى اللَّهِ وَ عَمِلَ صَالِحًا وَ قَالَ إِنَّنِی مِنَ الْمُسْلِمِینَ فصلت33
چه کسی خوش گفتارتر است از آن کس که دعوت به سوی خدا میکند و عمل صالح انجام میدهد و میگوید: «من از مسلمانانم»؟!
پیامبر فرمود: شما بلال را آدم پستى مى دانید؟ ولى بدانید که این کسى است که زبان او کار مى کند و مطلب حق مى گوید، و بیان او هم بهترین بیانهاست . شاید هم این آیه اشاره اى به این معنى داشته باشد که ، به گفتار نگاه نکنید، بلکه به اعمال و حقایق توجه داشته باشید.
امام على علیه السلام نیز فرموده است: اُنظُرِ اِلى ما قالَ ، ولا تَنظُر ِالى مَن قالَ. (3)
به گفتار بنگرید، نه به گوینده آن ، و این آیه هم فرموده : شما به سخن نگاه کنید، که سخن حق و شعار توحید است .4
________________
1-بحارالانوار ج 21. ص 119.
2-تفسیر منهج الصادقین . ج 8، ص 188.
3-غررالحکم . ج 1، ص 394.
4- سرگذشتهای تلخ و شیرین قرآن، نیشابوری ،غلامرضا
